рефераты конспекты курсовые дипломные лекции шпоры

Реферат Курсовая Конспект

Шкі мүшелерге әсері

Шкі мүшелерге әсері - раздел Образование, ПӘННІҢ ҚЫСҚАША СИПАТТАМАСЫ № Мүшелер Симпатика...

Мүшелер Симпатикалық бөлімнің әсері Парасимпатикалық бөлімнің әсері
Көз қарашығы Ұлғаяды Кішірейеді
Артерия қантамырлары Тарылады Әсер етпейді
Жүрек Соғуы жиілейді Соғуы баяулайды
Бронхылар Кеңейеді Тарылады
Ішек Жиырылуы баяулайды Жиырылуы жиілейді
Сілекей бездері Сөл бөліну азаяды Сөл бөліну көбейеді
Тер бездері Тер бөліну күшейеді Әсер етпейді
Бауыр Өт бөліну азаяды Өт бөліну көбейеді
Қандағы қант мөлшері Көбейеді Азаяды

Жүйке жүйесіндегі қозу мен тежелу. Қозу мен тежелу екуі де нейрондардың белсенді қызмет қабілеті. Қозу мен тежелудің пайда болуы нейрондарда жүріп жатқан зат алмасуының өзгеруіне байланысты.

1862 жылы И.М.Сеченов орталық жүйке жүйесіндегі тежелуді зерттей келе, оның 2 түрлі болатынын тапқан: пресинапстық және постсинапстық тежелу.

Пресинапстық тежелу кезінде қозу импульстерін өткізетін аксонның тармағына басқа нейронның аксонының арнайы тежегіш синапстық ұшы келеді де нерв импульстерін жібермейтін медиатор бөледі.

Постсинапстық тежелу орталық жүйке жүйесінде арнайы тежегіш нейрондардың болуына байланысты. Тежегіш нейрондардың синапстық ұшындағы тежеуші медиатордың әсеріне байланысты постсинапстық мембранада әрекет потенциалының пайда болуына кедергі жасалады да, тежелу туады.

Орталық жүйке жүйесіндегі жүйке орталықтарының қызметі.Орталық жүйке жүйесі синапстар арқылы бір-бірімен байланысқан жүйке жасушаларының жинағынан құралған. Мұндай нейрондар жинағынан белгілі бір мүшелердің қызметін реттеуге бейімделген нейрондар тобын байқауға болады. Ондай нейрондар тобын жүйке орталықтары деп атайды.

Жүйке орталықтарының бірнеше қасиеті бар: жүйке орталықтары өзінің қызметін жағдайға байланысты өзгерте алады., орталық жүйке жүйесінің синапстарына сәйкес жүйке орталықтарында қозу бір бағытта ғана қозғалады, қозу тежеледі, мүшелердің қызметі үйлестіріледі.

Көптеген мүшелердің қызметін біріктіріп, байланыстырып, сыртқы ортаның әсеріне бейімделуін орталық жүйке жүйесінде организмнің қызметін үйлестіру немесе координациялауы дейді. Орталық жүйке жүйесінің рефлекторлы реакцияларды үйлестіру қозу мен тежелудің бір-бірімен байланысына және олардың қасиеттеріне негізделген иррадация, индукция, доминанта, концентрациялау және конвергенцияның қатысуымен іске асады.

Орталық жүйке жүйесіндегі бір жүйке орталығында пайда болған қозу мен тежелудің көрші орталықтарға таралуын иррадациялану дейді. Қозу мен тежелудің жайылуы жүйке талшықтарының миелин қабығының қалыңдығына байланысты. Жаңа туған нәрестелерде миелин қабығы өте жұқа, тіпті болмайды. Сондықтан қозу мен тежелу өте тез тарйды. Жүйке талшықтарының миелинденуі 5-10 жасқа дейін созылады. Қозу мен тежелудің таралуы тітіркендіргіштің күшіне да байланысты. Қозу мен тежелудің жайылуы балаларда күштірек. Мысалы, қызық ойыншық көргенде баланың аузы ашылып қалады, қуанып секіре бастайды, мәз болып күледі, яғни бірнеше орталықтардың қызметі пайда болады.

Жүйке орталықтарында қозу тежелуге және керісінше тежелу қозуға жылдам ауысады. Сонымен қатар, бір жүйке орталығының қозуына байланысты екінші қозу орталығы тежеледі немесе керісінше тежелгенде екінші қозу орталығы күшейеді. Мұны қозу мен тежелудің индукциясы деп атайды.

Бірнеше жүйке орталығындағы қозу мен тежелу бір орталыққа жинақталады. Мұны қозу мен тежелудің жинақталуы дейді. Жинақталу таралуға қарама-қарсы құбылыс. Балаларда ол нашар болады.

Жүйке орталықтарының негізгі қасиеттерінің бірі – доминанта. Оның негізін ең алғаш А.А.Ухтомский ұсынған. Оның қозу мен тежелудің доминантасы (лат. доминанта - басым) туралы ілімі бойынша жүйке жүйесінің қызметінде бір жүйке орталығының қозуы басқаларынан басымырақ болады да, басқа орталықтардың қызметін өзіне бағындырады. Мысалы, “2” алып жылап отырған баланы жұбатса, оның жылауы үдей түседі. Балаларда басымдылық оңай және жеңіл пайда болады. Сондықтан баланың зейіні тұрақсыз болады. Егер бала жұмыстың бір түрімен ұзақ шұғылданса, оның басым орталығы шаршап белсенді зейіні төмендейді. Сондықтан мұғалімдер балалардың сабаққа зейініне көңіл бөліп, еңбектің түрін ауыстырып отыру керек.

Жүйкелік орталық байланыстың молдылығынан бір жүйке жасушасына жүйке жүйесінің бірнеше жерінен нерв импульстері келуі мүмкін. Әртүрлі талшықтар арқылы келген қозулардың ұшырасуын конвергенция деп атайды. Мысалы, дыбыс, көру, тері рецепторларынан келген қозулар бір нейронда түйісуі мүмкін.

Жүйке жүйесінің үйлестіру қабілеті 18-20 жаста толық қалыптасады.

 

 

– Конец работы –

Эта тема принадлежит разделу:

ПӘННІҢ ҚЫСҚАША СИПАТТАМАСЫ

Та ырып Ж йке ж йесіні рылысы ызметі Мен дамуы... Та ырып Жо ары ж йке рекеті... Та ырып Сенсорлы ж йелер Сезім м шелеріні гигиенасы Анализаторларды...

Если Вам нужно дополнительный материал на эту тему, или Вы не нашли то, что искали, рекомендуем воспользоваться поиском по нашей базе работ: Шкі мүшелерге әсері

Что будем делать с полученным материалом:

Если этот материал оказался полезным ля Вас, Вы можете сохранить его на свою страничку в социальных сетях:

Все темы данного раздела:

ПӘННІҢ ҚЫСҚАША СИПАТТАМАСЫ
Жас ерекшелік физиологиясы адамның жеке басының өмір сүруінің (онтогенезінің) әр түрлі кезеңдерін сипаттайтын, морфологиялық және ф

Тақырып. Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары
Балалар мен жастардың организмі үнемі өсіп дамуда болады. Организмдегі клеткалардың саны мен салмағының ұлғаюына байланысты дене көрсеткіштерін

Адам жасының кезеңдері
Оқу-тәрбие жұмыстарын ұйымдастырғанда балалардың жасын белгілі бір топқа бөлуге тура келеді. Ол топтардағы балалардың жасын белгілі бір м

Тақырып. Қозу физиологиясы
Адам организмі екі түрлі қалыпты жағдайда болады: физиологиялық тыныштық және физиологиялық белсенділік. Физиологиялық тыныштық

Мен дамуы
Рисунок 1.5.19. Принципиальная схема строения синапса микротрубочки пресинаптическая мембра

Пути введения лекарственных средств

Орталық және шеткі жүйке жүйелерінің құрылысы, қызметі және дамуы.
Адамның жүйке жүйесі орталық және шеткі жүйке жүйесі болып бөлінеді. Орталық жүйке жүйесі ми мен ж

Ми сыңарларының қызметі
Сол жақ жарты шар Оң жақ жарты шар Сөйлеу, түсіну, ойлау, тану, уақытты аңғару, ұ

Жүйесінің гигиенасы
  Жоғары жүйке әрекетіне ми сыңарлары мен оның қыртысының қызметі жатады. Жоғары дәрежедегі қызметтер: ес, сана, ойла

Жоғары жүйке әрекетінің топтары
Әр адамның жүйке жүйесінің тұқым қуалаған жеке қасиеттері мен өмірден алған тәжірибесін, сыртқы ортадан алғ

Эмоция және оның себептері
Эмоция немесе көңіл-күй латын тілінде эмовере – қобалжу, қозу деген мағынаны білдіреді. Эмоция дегеніміз адамның сыртқы ортаның жа

Йқы, оның физиологиялық негіздері мен жас ерекшеліктері
Ұйқы адам организмінің қалыпты қызмет атқаруы мен тірлігін сақтауға қажетті жағдай. Ұйқы кезінде сыртқы ортамен байланы

Ес. Бала есінің дамуы
Ес физиологиялық тұрғыдан қарағанда 3 бөліктен тұрады: ақпаратты қабылдау, оны сақтау және мезгілінде қайтадан жаңu

Көру талдағышы
Көз аламасы шар пішінді. Оның алдыңғы және артқы полюстерін ажыратады. Көз алмасының орталық бөлігін - ядро

Жарықты қабылдау
Таяқша және сауытша тәрізді клеткаларда фокустық нүктелерде жинақталған сәулелердің әсерінен олардың ішіндегі арнайы заттар фотохим

Көру талдағышының жас ерекшелігі.
Жаңа туған нәрестенің көз алмасының салмағы 2-4 г. Ересек адамның көз алмасының салмағы 6-8 г. Көз жасының без

Көру гигиенасы.
Көру гигиенасының талаптары: -кітапты оқығанда, жазғанда баланың көзі мен қағаз аралығы 35-40 см болу керек; -жарыu

Дыбыс талдағышы
Есту анализаторы - үш бөлімнен (сыртқы, ортаңғы және ішкі құлақтан) тұрады. Сыртқы құлаққа

Олардың жас ерекшеліктері
Дәм және иіс сезу анализаторлары тағамдық заттар мен қоршаған ортаның химиялық құрамын сезетіндіктен оларды кейде хемосенсорлы ж&

Тақырып. Ішкі секреция бездері мен гормондар. Жасқа сай ерекшеліктері.
Организмдегі бездер екі топқа бөлінеді: экзогендік (сыртқы секрециялық) және эндокриндік (ішкі серкециялық) бездер деп. Экзогендік (лат

Гипофиздің гормондары
Аденогипофиз Нейрогипофиз Алдыңғы бөлігі Ортаңғы бөлігі Артқы б

Жыныстық жетілу
Эмбрионның үшінші аптасында жыныстық жетілу басталады. 4-5 айдағы ұрықта жыныстық белгілер айқындалады. Бұл кезден бастап 1 жасқа дейін а

Тақырып. Тірек-қимыл жүйесі, оның жас ерекшеліктері
Тірек қимыл жүйесіне адамның қаңқасы мен бұлшықттері жатады. Адамның қаңқасы 200-ден астам сүйектен тұра

Анның пішінді элементтері
Эритроциттер.Олардың саны адамның жынысына байланысты: ер адамда 1 мкл қанда 4,5-5 млн., әйелде 4-4,5 млн. Қанның ядросыз қызыл клеткалары

Ан топтары және иммунитет
Қан кұюдың қажеттілігі және қан топтарының негізі.Адам жараланып, денесінен қанның жартысына жуығы аққанда &

Тақырып. Тыныс алу жүйесі, оның жас ерекшеліктері. Тыныс алу гигиенасы
  Тыныс алу жүйесінің амаңызы. Тыныс алу мүшелерінің маңызы өте зор. Олар арқылы организмге тотығу процесіне 

Балалар мен жасөспірімдердің ӨТС-ы
Бала Жасы Ер бала

Тақырып. Ас қорыту жүйесі, оның жас ерекшеліктері
Ас қорыту жүйесінің құрылысы, маңызы. Астың ағзаға сіңуіне ыңғайлы болу үшін физикалық жән

Ас қорытудың реттелуі
Сілекей бездерінің қызметінің реттелуі.Ас ауызға түскеннен кейін бірнеше секундтан соң, сілекей шығару күшейе бастайды. Сілекейді

СТУДЕНТТЕРДІҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫНА БЕРІЛЕТІН ТАПСЫРМАЛАР
  № Тақырыбы Орындау түрі Тапсыру мерзімі Жүйке жүйесіні

Олданылатын әдебиеттер тізімі
1. Қ. Дүйсембин, З.Алиакбарова. Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы. Алматы, 2003. 2. Алиакбарова З.М. Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, фи

Баға қою саясаты
Қорытынды баға осы курс бойынша Сіздердің алған нәтижелерге сәйкес төмендегі бағыттар бойынша бағаланады: -үй тапсырмасы (макс.

Су мен дамудың гетерохрондылығы неде?
А) Өсу мен дамудың біркелкі болмауы. В) Өсу мен дамудың жылдамдығы. С) Мүшелер қызметтерінің тежелуі. D) Организмнің

Жас ерекшелік физиологиясы нені зерттейтін ғылым?
А) Баланың құрсақта дамуын. В) Организмнің құрылысын. С) Организмнің әртүрлі кезеңдеріндегі тіршілік әрекет

Физиология нені зерттейді?
А) Ұлпалардың қызметін. В) Ағзаның құрылысын. С) Жүйелердің қызметін. D) Клеткалардың қызметін.

Андай кезең емшектегі сәби кезеңіне сәйкес келеді?
А) 1 айдан 2 жасқа дейін. В) 20 күннен 3 жасқа дейін. С) 5 күннен 1,5 жасқа дейін. D) 1 күннен 6 айға. Е) 10 күнн

Кемелге келу немесе ересектік мерзімнің I-ші жартысы қандай жас аралықтары?
А) Әйелдер 14-17 жас, ерлер 15-18. В) Әйелдер 21-35 жас, ерлер 22-35. С) Әйелдер 12-14 жас, ерлер 13-15. D) Әйелдер 20-22 жас, ерлер 19-20.

Зақ өмір сүрушілер.
А) 100 жас. В) 90 жастан әрі қарай. С) 85 жас. D) 65 жастан әрі қарай. Е) 95 жас. 28. Бастауыш сынып тағы оқ

Миелин қабығы нені қоршаған?
А) Синапсты. В) Ядроны. С) Органоидтарды. D) Аксонды. 38. Афференттік нервтердің қызметі: А) Қозуды жүрекке жет

Мидың қандай бөлігінде алғашқы көру, алғашқы дыбыс орталықтары орналасқан?
А) Ортаңғы. В) Аралық. С) Мишықта. D) Артқы. Е) Үлкен ми сыңарларында. 49. Аралық мида орналас&#

Соматикалық жүйке жүйесі организмнің қай бөлігін нервтендіреді?
А) Ішкі мүшелерді. В) Ас қорыту мүшелерін. С) Сыртқы мүшелерін және сырт тұлғасын. D) Жүрек қан тамырлар ж

Рефлекс деген не?
А) Тітіркенуге клетканың реакциясы. В) Организмнің активті жағдайы. С) Ішкі және сыртқы ортаның тітіркендіруіне нерв жүйесінің жауа

Рецептор деген не?
А) Тітіркендіргіштердің әсерін қабылдайтын сезімтал құрылым. В) Орталыққа тепкіш афференттік нерв талшығы. С) Нерв орталығы м

Шартты рефлекстердің жасалу негізіне жататын не?
А) Уақытша нервтік байланыстардың болуы. В) Суммация. С) Доминант. D) Қозу мен тежелу процестерінің өзара әрекеттесуі. Е) Био

Гиппократтың меланхолик типі Павлов бойынша қандай болады?
А) Әлсіз В) Байсалды. С) Ұстамсыз. D) Күшті. Е) Жылжығыш. 76. Экстрерорецепті шартты рефлекстер пайда болады:

Организмнің өміріндегі бір оқиғаны ұмытпай қалмауына не себеп болады?
А) Көз алдына елестету. В) Эмоция. С) Санада сақтау. D) Есте сақтау. Е) Индукция. 88. Адам қажеттілігінен туатын физиоло

Анализатор жөніндегі ілімді жасаған кім?
А) Сеченов. В) Гельмгольц. С) Павлов. D) Ломоносов. Е) Селье. 92. Талдағыштар 2 топқа бөлінеді: А) Дистантты

Бала отыратын бөлмеде ең тиімді жарық мөлшері қанша люкс болу керек?
A) 100-200 люкс. B) 150-300. C) 90-170. D) 50-80. E) 300-400. 102. Теледидар (экран 62 см) көргенде ең кемінде қандай қашықтықта к

Бұлшық еттерде орналасқан нерв ұштары қалай аталады?
A) Эффектор. B) Рецептор. C) Синапстар. D) Миофибрилдер. E) Саркоплазма. 113. Ет пен сіңір рецепторлары қалай аталады? A) Интерорецепторлар

Жыныстық жетілу қыз балаларда қай жаста басталады?
A) 9-10. B) 10-11. C) 11-12. D) 12-13. E) 13-14. 142.Стрестің симпатикалық жүйке жүйесі қызметіне әсері: A) Тежейді

Ан тобының эритроциттерінде кездесетін агглютиногендер
A) С. B) В. C) АВ. D) А. E) Жоқ. 199.ІҮ-ші қан тобының плазмасында кездесетін агглютининдер: A) Жоқ. B) α C)

Анның құрамына қандай жасушалар кіреді?
А) Сүйек жасушалары. В) Эпителий жасушалары. С) Ет жасушалары. D) Лейкоциттер. Е) Нейрондар. 207. Қан қысымын өлшейтін &

Реципиент деген кім?
А) Қан беруші адам. В) Иммунитеті жоғары адам. С) Қан қысымы төмен адам. D) Қаны аз адам. Е) Қан қабылдаушы адам.

Тыныс алу жүйесіне жататын қандай қабыну прцестерін білесіздер?
А) Скарлатина, тұмау. В) Гайморит, фронтит, тонзилит, аденоид. С) Гипертония, тұмау, отит. D) Герпес, катаракт, тұмау. Е) Қызылша, ангина

Астың қорытылуы негізінен қандай химиялық заттардың көмегімен іске асды?
А) Қышқылдар. В) Сілтілер. С) Гормондар. D) Тұздао. Е) Ферменттер. 234. Ас қорыту мүшелерінің қызметін

Сілекейдің қоймалжың болуы неге байланысты?
А) Муцинге. В) Амилазаға. С) Карбонатқа. D) Бикарбонатқа. Е) Майға. 238. Сілекей құрамындағы лизоцим ф

К1 және К2 витаминдерінің организмдегі негізгі ролі неде?
А) Сүйектерді қатайтады. В) Қанның ұюына қатысады. С) Зат алмасуын реттейді. D) Адам бойын өсіреді. Е) Минералды заттар

Асқорыту деген не?
А) Тамақтық физикалық өңдеуден өту процесі. В) Тамақтың химиялық өңдеуден өту процесі. С) Тамақты

Диссимляция деген не?
А) Тотығу-тотықсыздану сипатты биохимиялық реакциялар. В) Күрделі органикалық қосылыстардың ыдырауы нәтежиесінде энергия бөле отыра &#

Бауыр қандай мүшелер жүйесіне жатады?
А) Ас қорыту. В) Қан түзу. С) Лимфа түзу. D) Бөлу. Е) Тыныс алу. 257. Ас қорытудың қабырға

Белоктық минимум дегеніміз не?
А) Адамның тіршілігіне қажет белок мөлшері. В) Белоктың артық мөлшері. С) Организмдегі белоктың аздығы. D) Белоктың

Жылу жасаудың ең интенсивті болуы қайда?
А) Бауырда. В) Өкпеде. С) Теріде. D) еттерде. Е) Бүйректерде. 278. Тіл ұшындағы дәм сезгіш рецепторлар:

Бүйрек денешіктері қалай аталады?
А) Нефрон. В) Нейрон. С) Капсула. D) Эпителии. Е) Бүйрек клеткасы. 284. Бүйрек ұлпасында өндіріліп, артерия қысымы

Энурез дегеніміз не?
А) Несептің шықпауы. В) Нефрондардың сүзілуі. С) Еріксіз несеп шығару. D) Бүйректің ісінуі. Е) Несептің жасалмауы

Хотите получать на электронную почту самые свежие новости?
Education Insider Sample
Подпишитесь на Нашу рассылку
Наша политика приватности обеспечивает 100% безопасность и анонимность Ваших E-Mail
Реклама
Соответствующий теме материал
  • Похожее
  • Популярное
  • Облако тегов
  • Здесь
  • Временно
  • Пусто
Теги